چگونه فناوری هستهای مصرف کود کشاورزی را هوشمند میکند؟
یکی از چالشهای بزرگ در کشاورزی امروز، مصرف بیرویه و ناپایدار کودهای شیمیایی است — بهویژه کودهای فسفره که علاوه بر هزینه بالا، بخش زیادی از آن جذب گیاه نمیشود و زمینهساز آلودگی منابع آب سطحی و زیرزمینی میگردد. به گزارش تسنیم، متخصصان کشاورزی و علوم هستهای در قالب پروژههای تحقیقاتی مشترک، روشهایی نوین با استفاده از ایزوتوپهای ردیاب هستهای ایجاد کردهاند که میتواند این وضعیت را تغییر دهد.
در این روش، به جای تکیه بر آزمایشهای معمول خاک که فقط میزان کلی عناصر را نشان میدهد، از ایزوتوپ رادیواکتیو فسفر-32 (³²P) بهعنوان یک نشانگر استفاده میشود. ایزوتوپ جایگزین فسفر طبیعی به خاک یا به شکل بخشی از کود اضافه میشود؛ سپس با دستگاههای سنجش پرتوی بتا یا شمارندههای تخصصی، مسیر حرکت این ایزوتوپ میان خاک، ریشه و اندامهای گیاه رصد میشود. این تحلیل دقیق به پژوهشگران نشان میدهد که چند درصد از کود واقعاً توسط گیاه مصرف شده، چه مقدار در خاک باقی مانده و چه سهمی بهصورت غیرقابل استفاده شسته یا تثبیت شده است.
کاربرد چنین فناوریهایی در کشاورزی کشور میتواند دو دستاورد مهم داشته باشد: اول صرفهجویی در مصرف کودهای گرانقیمت و دوم کاهش اثرات منفی زیستمحیطی ناشی از شستوشوی فسفر به آبهای شیرین. این موضوع بهخصوص برای کشورهایی که ذخایر فسفات محدودی دارند یا نیاز به واردات گسترده کود دارند، از اهمیت راهبردی برخوردار است.
پژوهشگران تأکید میکنند که بررسی الگوی جذب کود در سطح ریز (microscale) کمک میکند کشاورزان تصمیمات علمیتری درباره میزان، زمان و نحوه مصرف کود بگیرند و مصرف اضافه را کاهش دهند، بدون اینکه عملکرد محصول افت کند. به بیان دیگر، فناوری هستهای میتواند کشاورزی را از روشهای «حدسی» به سمت مدیریت دادهمحور نهادهها ببرد — رویکردی که هم به نفع تولیدکننده است و هم محیطزیست.