با وجود هشدارهای مکرر کارشناسان حوزه آب و محیط زیست، کشت دوم برنج در برخی استانها همچنان ادامه دارد؛ اقدامی که اگرچه در کوتاهمدت منجر به درآمد بیشتر برای کشاورزان میشود، اما در بلندمدت هزینههای سنگینی برای منابع آبی و خاک کشور به همراه خواهد داشت.
کارشناسان میگویند بحران کمآبی در ایران به مرحلهای رسیده که ادامه کشتهای پرمصرف، بهویژه در فصلهای گرم سال، فشار مضاعفی بر سفرههای زیرزمینی وارد میکند. در حالی که بسیاری از کشورها در تلاشاند با استفاده از روشهای نوین آبیاری مصرف آب را کاهش دهند، کشت دوم برنج در مناطق شمالی و حتی برخی استانهای مرکزی عملاً معادل برداشت بیمحابای آب از ذخایر طبیعی است.
به گفته متخصصان، تداوم این روند نهتنها خطر نابودی سفرههای آب زیرزمینی را افزایش میدهد، بلکه میتواند منجر به شور شدن خاک، کاهش کیفیت زمینهای زراعی و حتی تهدید امنیت غذایی کشور در سالهای آینده شود.
از سوی دیگر، افزایش هزینههای دولت برای تأمین آب شرب و نیازهای کشاورزی نیز از پیامدهای مستقیم این رویه است. بسیاری معتقدند که سود حاصل از کشت دوم تنها یک منفعت مقطعی برای کشاورزان است و خسارتهای زیستمحیطی آن بسیار بیشتر خواهد بود.
- مصرف آب برای هر هکتار برنج حدود ۱۰ تا ۱۲ هزار مترمکعب برآورد میشود؛ این میزان برای کشت دوم تقریباً دو برابر فشار بر منابع آبی وارد میکند.
- در شرایطی که بیش از ۳۰۰ دشت کشور در وضعیت بحرانی قرار دارند، ادامه کشت پرمصرفی مانند برنج خلاف سیاستهای مدیریت منابع آب محسوب میشود.
- کارشناسان راهکارهایی مانند جایگزینی محصولات کمآببر (مثل کلزا یا گیاهان علوفهای نوین) و استفاده از فناوریهای آبیاری قطرهای را توصیه میکنند.
- در بلندمدت، تکیه بر کشتهای پرمصرف میتواند هزینههای اجتماعی و اقتصادی بالایی مانند مهاجرت روستاییان و کاهش تولیدات کشاورزی پایدار را به دنبال داشته باشد.